*Bu makale Vergi Bülteni’nin 9. Sayısında yayınlanmıştır.
İÇİNDEKİLER
- GİRİŞ
- 1. Mükelleflerin %5 Vergi İndiriminden Yararlanmasının Önemi
- 2. Vergi İndiriminden Yararlanan Mükellef Sayısı
- 3. Vergi İndirimine İlişkin Yasal Düzenlemeye göre Yararlanma Şartları
- 4. %5 Vergi İndirimi Konusunda Yapılan İdari Düzenlemeler
- 5. %5 Vergi İndiriminden Yararlanacak Mükellefler ve Vergiler
- 6. %5 Vergi İndiriminden Yararlanamayacak Mükellefler
- 7. Dar Mükellef Gerçek Kişiler ve Dar Mükellef Kurumlar %5 Vergi İndiriminden Yararlanabilir
- 8. İndirilecek Tutarın Ödenmesi Gereken Vergiden Fazla Olması Durumunda Diğer Vergilere Mahsup İmkânı
- 9. Vergi İndiriminden Yararlandıktan Sonra Şartları Taşımadığının Anlaşılması Durumunda Yapılacak İşlemler
- SONUÇ VE GENEL DEĞERLENDİRME
- KAYNAKÇA
GİRİŞ
193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun mükerrer 121 inci maddesine göre, vergiye uyumlu mükelleflere getirilen vergi indirimi uygulamasından; ticari, zirai veya mesleki faaliyeti nedeniyle gelir vergisi mükellefleri ile finans ve bankacılık sektörlerinde faaliyet gösterenler, sigorta ve reasürans şirketleri ile emeklilik şirketleri ve emeklilik yatırım fonları hariç olmak üzere kurumlar vergisi mükelleflerinden belirtilen şartları taşıyanlar yararlanabilmektedir.
Vergi indirimi, yıllık gelir veya kurumlar vergisi beyannameleri üzerinden hesaplanan verginin %5’inin, ödenmesi gereken gelir veya kurumlar vergisinden indirilmesine imkan sağlayan mükellef lehine çok özel bir uygulamadır. Mükellefler tarafından %5 vergi indiriminden yararlanmak, beyannamelerini süresinde beyan edip ödeyen bir mükellef kategorisinde olduklarının göstergesi kabul edildiğinden, artık her ortamda övünülecek bir konu olarak son sekiz yıldır gündemdeki yerini korumaktadır.
1. Mükelleflerin %5 Vergi İndiriminden Yararlanmasının Önemi
Mükellefler için faaliyette bulundukları illerde gelir ve kurumlar vergisi beyanlarına göre ilk 100’e girip vergi rekortmeni olmak ne kadar önemliyse, üç yıllık süreç sonunda %5 vergi indiriminden yararlanmaları da bir o kadar önemli bir konu olarak görülmektedir.
Mükelleflerin %5 vergi indiriminden yararlanma hakkı özel bir haktır ve mükellefin isteğine bağlıdır. Vergiye gönüllü uyumu yüksek olan ve şartları sağlayan mükellefler açısından %5 vergi indiriminden yıllık beyanname üzerinden beyan dönemlerinde yararlanmak çok önemli bir vergisel işlemdir. Bir taraftan Devlet vergi alacağından vazgeçmekte ve bir şekilde vergi harcaması yapmaktadır. Ancak, bu alacağından vazgeçtiği mükelleflerin beyan ve ödemeleri o kadar düzenli ki belirlenen şartları sağlayan bu mükelleflerin yıllık beyannamede %5 vergi indirimi uygulanması mükellefler açısından övünç sebebi olmakta ve her ortamda bu indirimden yararlanan mükellef olduklarını gururla söylemektedirler.
Birinci olarak yasal düzenleme kapsamında vergiye uyumlu mükellef kapsamına girilmesi, mükelleflere %5 vergi indiriminden yararlanma imkanı sağlamakta olup ödeyecekleri gelir ve kurumlar vergisini az da olsa azaltmaktadır. Örneğin 2024 yılı hesap dönemi için Nisan/2025 ayında verilen kurumlar vergisi beyannamesinde hesaplanan kurumlar vergisi 20 milyon lira olan bir şirketin,
Vergi indirim tutarı = Hesaplanan kurumlar vergisi X indirim oranı
= 20.000.000 TL X %5= 1.000.000 TL olarak hesaplanmış olsun.
Buna göre, mükellef vergi indiriminden aşağıdaki şekilde yararlanmaktadır.
Hesaplanan kurumlar vergisi 20.000.000 TL
Hesaplanan vergi indirimi tutarı (20.000.000X%5=) 1.000.000 TL
Mahsup edilecek vergiler toplamı
-Ödenen geçici vergi= 6.000.000 TL
-Tevkif yoluyla kesilen vergi=5.000.000 TL
11.000.000 TL
Ödenmesi gereken kurumlar vergisi (20.000.000-11.000.000=) 9.000.000 TL
Mahsup edilen %5 vergi indirimi tutarı 1.000.000 TL
Ödenecek kurumlar vergisi (9.000.000-1.000.000=) 8.000.000 TL
Vergi indirim tutarının üst limiti, 2025 yılı için belirlenen 9.900.000 TL’yi geçmemektedir.
2. Vergi İndiriminden Yararlanan Mükellef Sayısı
Öncelikle belirtmek gerekir ki mevcut gelir ve kurumlar vergisi beyannamesi veren mükellefler içerisinde %5 vergi indiriminden yararlanan mükellef sayısı son derece azdır. 2024 yılı verilerine göre, vergi indiriminden yararlanan toplam mükellef sayısının, toplam gelir ve kurumlar vergisi mükellef sayısına oranı ancak %2’ler seviyesinde kalmaktadır. Ancak, gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri için %5 vergi indiriminden yararlanmak için gerekli şartları sağlama konusunda hem mükelleflerde hem de meslek mensuplarında öylesine bir hassasiyet söz konusu ki bu indirimden yararlanan mükellef sayısı her geçen yıl artmakta ve gönüllü uyumu yüksek mükellef grubunun kapsamı genişlemektedir.
Şubat/2025 tarihinde yayımlanan 2024 Yılı GİB Faaliyet Raporunda yer aşağıdaki tablodaki verilere göre, 2019-2023 döneminde vergi indirimden yararlanan gelir vergisi mükellef sayısı sürekli olarak artış göstermiş ve en son 2023 yılına ilişkin olarak Mart/2024 tarihinde verilen gelir vergisi beyannamelerinde indirimden yararlanan mükellef sayısı 51.160 olmuş, yıllık beyannamede hesaplanan indirim tutarı ise 732.653.348 TL olmuştur. Vergiye uyumlu mükellef indiriminden yararlanan gelir vergisi mükelleflerinin sayısına ve yararlanılan indirim tutarlarına ilişkin bilgiler aşağıdaki tabloda yer almaktadır.

Benzer şekilde, 2024 Yılı GİB Faaliyet Raporunda bulunan aşağıdaki tabloda da görüldüğü üzere, son beş yılda %5 vergi indiriminden yararlanan kurumlar vergisi mükellef sayısı da sürekli olarak artış göstermiş ve en son 2023 yılına ilişkin olarak Nisan/2024 tarihinde verilen kurumlar vergisi beyannamelerinde indirimden yararlanan mükellef sayısı 80.638 olmuş, yıllık kurumlar vergisi beyannamesinde hesaplanan indirim tutarı ise 13.174.153.454 TL olmuştur. Vergiye uyumlu mükellef indiriminden yararlanan kurumlar vergisi mükelleflerinin sayısına ve yararlanılan indirim tutarlarına ilişkin bilgiler aşağıdaki tabloda yer almaktadır.

3. Vergi İndirimine İlişkin Yasal Düzenlemeye göre Yararlanma Şartları
193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun Mükerrer 121. Maddesinde düzenlenen “Vergiye uyumlu mükelleflere vergi indirimi” konusunda yasal düzenleme şöyledir.
Vergi indiriminden; ticari, zirai veya mesleki faaliyeti nedeniyle gelir vergisi mükellefi olanlar ile finans ve bankacılık sektörlerinde faaliyet gösterenler, sigorta ve reasürans şirketleri ile emeklilik şirketleri ve emeklilik yatırım fonları hariç olmak üzere kurumlar vergisi mükellefleri aşağıda belirtilen şartları sağlamak koşuluyla yararlanabilirler.
- İndirimin hesaplanacağı beyannamenin ait olduğu yıl ile bu yıldan önceki son iki yıla ait vergi beyannamelerinin kanuni süresinde verilmiş olması gerekmektedir. Vergi beyannameleri; yıllık gelir vergisi ve kurumlar vergisi beyannameleri, geçici vergi beyannameleri, muhtasar, muhtasar ve prim hizmet beyannameleri ile Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı vergi dairelerine verilmesi gereken katma değer vergisi ve özel tüketim vergisi beyannamelerini ifade eder.
Kanuni süresinde verilen bir beyannameye ilişkin olarak kanuni süresinden sonra düzeltme amacıyla veya pişmanlıkla verilen beyannameler bu şartın ihlali sayılmaz.
- Belirtilen süre içerisinde kesinleşmiş olması koşuluyla vergi beyannamelerindeki vergi türleri itibarıyla ikmalen, re’sen veya idarece yapılmış bir tarhiyat bulunmamalıdır.
Kesinleşen tarhiyatların, indirimin hesaplanacağı beyannamenin ait olduğu yıl için geçerli olan, yıllık indirim tutar sınırının %1’ini aşmaması durumunda bu şart ihlal edilmiş sayılmaz. Dolayısıyla, 2025 yılı için (9.900.000X%1=) 99.000 TL’yi aşmayan kesinleşmiş tarhiyatlar bu şartı ihlal etmeyecektir.
- İndirimin hesaplanacağı beyannamenin verildiği tarih itibarıyla, kapsam dahilindeki vergi beyannameleri üzerine tahakkuk eden vergiler ödenmiş olmalıdır.
Ödemenin, ilgili mevzuatı gereği istenilen bilgi ve belgelerin tam ve eksiksiz olarak ibraz edilmiş olması koşuluyla, vergi kanunları gereği doğan iade alacaklarından mahsuben yapılmış olması ve indirimden yararlanıldıktan sonra söz konusu iade alacağı tutarının mahsuben ödemesi talep edilen vergi borcu tutarının altına düşmesi hâlinde, eksik ödenmiş duruma gelen vergilerin mahsuben ödenmek istenilen tutarın %10’unu aşmaması kaydıyla, eksik ödenmiş vergiler dolayısıyla veya vergi kanunları gereğince, tecil edilerek belirlenen şartların gerçekleşmesine bağlı olarak terkin edilecek vergilerin, şartların sağlanamaması hâlinde kanunlarında belirlenen tecil süresinin sonunu takip eden on beşinci günün bitimine kadar ödenmesi şartıyla, bu şart ihlal edilmiş sayılmaz.
Ayrıca, vergi aslı (vergi cezaları ile fer’i alacaklar dahil) 1.000 TL’nin üzerinde vadesi geçmiş borcu bulunmamalıdır. Vergi indirimin hesaplanacağı beyannamenin ait olduğu yıl ile önceki dört takvim yılında 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 359 uncu maddesinde (Kaçakçılık suçları ve cezalar) sayılan fiilleri işlediği tespit edilenler, bu madde hükümlerinden yararlanamazlar.
Buna göre, gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin %5 vergi indiriminden yararlanabilmeleri için;
- İndirimin hesaplanacağı beyannamenin ait olduğu yıl ile bu yıldan önceki son iki yıla ait vergi beyannamelerinin kanuni süresi içerisinde verilmiş ve bu beyannameler üzerine tahakkuk eden vergilerin ödenmiş olması,
- İndirimin hesaplanacağı beyannamenin ait olduğu yıl ile bu yıldan önceki son iki yıl içerisinde haklarında beyana tabi vergi türleri itibarıyla ikmalen, re’sen veya idarece yapılmış bir tarhiyat bulunmaması,
- Vergi indiriminin hesaplanacağı beyannamenin verildiği tarih itibarıyla vergi aslı (vergi cezaları dâhil) 1.000 Türk lirasının üzerinde vadesi geçmiş borcunun bulunmaması,
- Vergi indiriminin hesaplanacağı beyannamenin ait olduğu yıl ile önceki dört takvim yılında Vergi Usul Kanununun 359 uncu maddesinde sayılan fiillerin işlenmemiş olması, gerekmektedir.
4. %5 Vergi İndirimi Konusunda Yapılan İdari Düzenlemeler
Konuya ilişkin ayrıntılı açıklama ve örnekler, Gelir İdaresi tarafından yayımlanan 301 ve 312 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğlerinde yer almaktadır. Vergi indirimi uygulaması hakkında detaylı açıklama ve örnekler ilk olarak Gelir İdaresi tarafından hazırlanan ve 23/12/2017 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 301 seri no.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde yapılmış bulunmaktadır. Daha sonra, 7194 sayılı Kanunla yapılan değişiklikler hakkında 27.05.2020 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 312 seri no.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği (Seri No: 301)’de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliği ile 301 seri no.lu GVGT’nin ilgili bölümlerinde değişiklikler yapılmıştır. 7338 sayılı Kanunla yapılan değişiklikler sonrasında konuya ilişkin olarak bir genel tebliğde bir açıklama yapılmamıştır.
Mükelleflerin %5 vergi indirimi konusunda detaylı bilgi için Gelir İdaresinin internet sayfasında (gib.gov.tr/Rehber ve Broşürler) yer alan Vergiye Uyumlu Mükelleflere %5 Vergi İndirimi Broşürüne bakmasında fayda vardır. Ayrıca konu hakkında Gelir İdaresinin internet sayfasında yayınlanan infografik de özet bilgiler içermektedir.
5. %5 Vergi İndiriminden Yararlanacak Mükellefler ve Vergiler
Kanunda belirtilen şartları taşımaları kaydıyla aşağıda belirtilen mükellefler vergi indiriminden yararlanabilmektedir.
- Ticari, zirai veya mesleki faaliyeti nedeniyle gelir vergisi mükellefleri ile
- Kurumlar vergisi mükellefleri (Finans ve bankacılık sektörlerinde faaliyet gösterenler, sigorta ve reasürans şirketleri, emeklilik şirketleri ve emeklilik yatırım fonları hariç).
Bu nedenle, gelir vergisi mükelleflerinden ticari, zirai veya mesleki kazançlar dışındaki gelirler dolayısıyla beyanname verenler uygulamanın kapsamı dışında bulunmaktadır. Bu durumda, ücret, kira, menkul sermaye iradı ve diğer kazanç ve iratlarını süresinde beyan edip ödeyen gelir vergisi mükellefleri %5 vergi indiriminden yararlanamaz.
Gelir Vergisi Kanunu’nun mükerrer 121 inci maddesine göre, belirlenen şartları taşıyan gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin, verilecek yıllık gelir veya kurumlar vergisi beyannameleri üzerinden hesaplanan verginin %5’ini, ödenmesi gereken vergiden indirme imkânı bulunmaktadır. %5 vergi indirimi uygulaması, sadece yıllık gelir ve kurumlar vergisi beyannamelerine göre hesaplanan gelir ve kurumlar vergisi için geçerli bulunmakta olup bunlar dışında kalan KDV, damga vergisi, MTV, ÖTV, veraset ve intikal vergisi, emlak vergisi, değerli konut vergisi vb. vergilerde indirim uygulaması söz konusu değildir.
6. %5 Vergi İndiriminden Yararlanamayacak Mükellefler
193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun Mükerrer 121’inci Maddesinde yer alan hükme göre; vergi indirimin hesaplanacağı beyannamenin ait olduğu yıl ile önceki dört takvim yılında 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 359’uncu maddesinde sayılan kaçakçılık suçları ve cezaları işlediği tespit edilen mükellefler %5 vergi indiriminden yararlanamazlar. Yani mükelleflerin vergi indiriminden yararlanabilmesi için; vergi indiriminin hesaplanacağı beyannamenin ait olduğu yıl ile önceki dört takvim yılında Vergi Usul Kanununun 359’uncu maddesinde sayılan fiillerin işlenmemiş olması gerekmektedir.
7. Dar Mükellef Gerçek Kişiler ve Dar Mükellef Kurumlar %5 Vergi İndiriminden Yararlanabilir
193 sayılı GVK’nın mükerrer 121’inci Maddesinde yer alan yasal hükümlerde ve konuya ilişkin olarak yayımlanan 301 ve 312 seri No.lu GVGT’de yapılan açıklamalarda, dar mükelleflerin vergi indiriminden yararlanamayacakları konusunda bir düzenleme yoktur. Esasen madde metnine bakıldığında indirimden yararlanmak için tam veya dar mükellef ayrımı yapılmamış ve belirlenen şartları sağlayan gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin indirimden yararlanacağı belirtilmiştir. Bu nedenle gerek dar mükellef gerçek kişi gelir vergisi mükellefleri, gerekse dar mükellef kurumlar yıllık gelir ve kurumlar vergisi beyannamesi veriyorsa ve şartları sağlıyorsalar %5 vergi indiriminden yararlanabileceklerdir.
8. İndirilecek Tutarın Ödenmesi Gereken Vergiden Fazla Olması Durumunda Diğer Vergilere Mahsup İmkânı
Gelir Vergisi Kanunu’nun mükerrer 121’inci maddesinde yer alan hükme göre; indirilecek tutarın ödenmesi gereken vergiden fazla olması durumunda kalan tutar, yıllık gelir veya kurumlar vergisi beyannamesinin verilmesi gereken tarihi izleyen bir tam yıl içinde mükellefin beyanı üzerine tahakkuk eden diğer vergilerinden mahsup edilebilir. Bu süre içinde mahsup edilemeyen tutarlar red ve iade edilmez. Mahsup edilemeyen tutarın, mükellefin adi ortaklıktan doğan borçlarına veya üçüncü şahısların vergi borçlarına mahsubu mümkün değildir.
Gelir ve kurumlar vergisi beyannamesinde hesaplanan vergi indirimi tutarının, ödenmesi gereken gelir veya kurumlar vergisinden fazla olması halinde, kalan tutarın, yıllık gelir veya kurumlar vergisi beyannamesinin verilmesi gereken tarihi izleyen bir tam yıl içinde mükellefin beyanı üzerine tahakkuk eden diğer vergilerinden mahsup edilmesi mümkün bulunmaktadır.
Örneğin 2024 yılına ilişkin olarak Nisan/2025 ayında verilen kurumlar vergisi beyannamesinde,
500.000 TL ödenmesi gereken kurumlar vergisinden, ödevli kurumun 600.000 TL vergi indirim hakkı olması durumunda, geriye kalan 100.000 TL’lik vergi indiriminden yararlanamayacaktır. Kurumlar vergisi beyannamesi üzerinden indirilemeyen 100.000 TL’lik vergi indirimi tutarı, 2025 hesap dönemine ilişkin kurumlar vergisi beyannamesinin verilmesi gereken tarihi izleyen bir tam yıl içerisinde (30/04/2026 tarihine kadar), mükellefin beyanı üzerine tahakkuk eden diğer vergilerinden mahsup edilebilecektir. Ödevli kurum tarafından bu süre içerisinde mahsup edilemeyen vergi indirimi tutarları ise red ve iade olunmayacaktır.
9. Vergi İndiriminden Yararlandıktan Sonra Şartları Taşımadığının Anlaşılması Durumunda Yapılacak İşlemler
Vergi indiriminden yararlanan mükelleflerin, öngörülen şartları taşımadığının sonradan tespiti hâlinde ilgili vergilendirme döneminde indirim uygulaması dolayısıyla ödenmeyen vergiler, vergi ziyaı cezası uygulanmaksızın tarh edilerek mükelleften geri alınmaktadır.
7338 sayılı Kanunla yapılan değişiklik öncesindeki uygulamaya göre; indirimin hesaplanacağı beyannamenin ait olduğu yıl ile bu yıldan önceki son iki yılda herhangi bir vergiye ilişkin beyanın gerçek durumu yansıtmadığının, indirimden yararlanıldıktan sonra tespiti üzerine, yapılan tarhiyatların kesinleşmesi halinde indirim uygulaması dolayısıyla ödenmeyen vergiler vergi ziyaı cezası uygulanmaksızın tarh edilmekteydi.
Dolayısıyla, geçmiş uygulamada, indirimin hesaplandığı beyannamenin ait olduğu yıl ile bu yıldan önceki son iki yılda herhangi bir vergiye ilişkin beyanın gerçek durumu yansıtmadığının, vergi indiriminden yararlanıldıktan sonra tespit edilmesi nedeniyle beyana tabi vergi türleri itibarıyla ikmalen, resen veya idarece tarhiyat yapılması ve bu tarhiyatların kesinleşmesi durumunda, indirim nedeniyle ödenmeyen vergiler vergi ziyaı uygulanmaksızın tarh edilerek geri alınmaktaydı.
7338 sayılı Kanunla yapılan değişiklik sonucunda; indirimden yararlanmak için ilk aşamada ilgili yıllar itibarıyla kesinleşmiş tarhiyat olmaması kuralı getirildiği için, yapılan tarhiyatın indirimden yararlanıldıktan sonra kesinleşmesi durumunda yararlanılan indirimin mükelleften geri alınmasına ilişkin hüküm madde metninden çıkarılmıştır. Böylece, indirimden yararlanmak için kesinleşmiş tarhiyat olmaması kuralı getirildiği için, yapılan tarhiyatın indirimden yararlanıldıktan sonra kesinleşmesi halinde, yararlanılan indirim tutarı mükelleften geri alınmayacaktır.
SONUÇ VE GENEL DEĞERLENDİRME
Vergi indirimi uygulamasının başladığı tarihten bu yana sekiz yıllık süreçte gerek meslek mensupları gerekse vergi hukukçuları tarafından sürekli olarak uygulamadaki gri alanlar ön plana çıkarılmış ve bu yeni düzenleme sık sık eleştiri konusu yapılmıştır. Mükelleflerin vergi indiriminden yararlanmasının şartlarının çok ağır olduğu ileri sürülmek suretiyle uygulama sürekli olarak eleştiri konusu yapılmıştır. Oysa Vergi İdaresi ve yasa koyucu uygulamanın yürürlüğe girdiği andan itibaren gri alanlara ilişkin olarak önce 7194 sayılı Kanunla sonra da 7338 sayılı Kanunla düzenlemeler yaparak, uygulamadan yararlanacak mükelleflerin kapsamını genişletmiş ve indirimden yararlanma şartlarını sürekli olarak kolaylaştırmıştır.
Gelir İdaresinin yayınlamış olduğu 2024 Yılı GİB Faaliyet Raporunda yer alan verilere göre, 2023 yılı için 2024 yılında verilen gelir vergisi beyannamelerinde 51.160 mükellef %5 vergi indiriminden yararlanmıştır. Kurumlar vergisi mükellefleri içinde vergi indiriminden yararlanan mükellef sayısı ise 80.638 olmuştur. Toplamda 2023 yılı için 2024 yılında verilen gelir ve kurumlar vergisi beyannamesi içinde %5 vergi indiriminden yararlan mükellef sayısı sadece 131.798 olmuştur.
Ayrıca, mükelleflerin vergi indiriminden yararlanması şayet akaryakıt sektöründe faaliyet göstermeleri halinde indirimli teminat imkanından faydalanabilmesi için de büyük önem taşımaktadır. Kim bilir belki de gelecek yıllarda vergi indiriminden yararlanan mükelleflere daha başka ayrıcalıklarda sağlanır ve bu uygulama daha cazip hale gelir ve daha çok mükellef bu imkandan yararlanır.
Ancak, %5 vergi indiriminden yararlanan mükelleflerin, öngörülen şartları taşımadığının Gelir İdaresi tarafından sonradan tespiti hâlinde, ilgili vergilendirme döneminde indirim uygulaması dolayısıyla ödenmeyen vergiler, vergi ziyaı cezası uygulanmaksızın tarh edilerek mükelleften gecikme faizi ile birlikte geri alındığı unutulmamalıdır.
Önümüzdeki süreçte, uygulama hakkında yapılacak yeni değişikliklerle daha fazla mükellefin bu sistemden yararlanması sağlanabilir. Örneğin, yeni işe başlayan mükelleflerde, üç yıllık beyanname verme süresini beklemeden bir yıllık beyannameyi verdikleri anda şartları taşıyorsalar %5’lik vergi indiriminden yararlanmaları onları teşvik edecek ve sonraki yıllardaki gönüllü uyumları daha da artacaktır. Yeni işe başlayan her gelir ve kurumlar vergisi mükellefi daha ilk yıldan vergi indiriminden yararlanabilmesi ve potansiyel olarak gönüllü uyumu var olan mükellef olarak kabul edilmesi onları teşvik edecektir.
Mevcut gelir ve kurumlar vergisi beyannamesi veren mükellef sayısına, %5 vergi indiriminden yararlanan mükellef sayısını oranladığımızda son derece küçük bir mükellef grubunun vergi indiriminden yararlandığı görülmektedir. Vergi indiriminden yararlanan mükellef sayısı arttıkça vergiye uyum piramidindeki uyumlu mükellef sayısı artacak ve Gelir İdaresinin vergi toplama maliyeti düşecektir. Buna paralel olarak mükelleflerin vergiye gönüllü uyumu da artacaktır.
Bu konuda uygulamada birçok gri alan mevcut bulunmakta olup bu konuların gelecek dönemde yapılacak yasal ve idari düzenlemeler ile uygulamanın mükellefler lehine daha da iyileştirilmesi, vergi indiriminden yararlanan mükellef sayısını artıracak ve böylece mükelleflerin vergiye gönüllü uyumu daha da artacaktır.
*Bu yazıda yapılan açıklamalar, tamamıyla yazarına ait olup, hiçbir şekilde yazarın çalıştığı kurumunu bağlamaz, kurumunun görüşü olarak kullanılamaz ve değerlendirilemez.
İmdat TÜRKAY
Gelir İdaresi Grup Başkanı
KAYNAKÇA
193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun Mükerrer 121’inci Maddesi 301, 312 ve 324 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğleri
531 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği
GİB 2024 Faaliyet Raporu, Yayın No: 560, Şubat 2025 (https://www.gib.gov.tr/kurumsal/stratejik-yonetim/faaliyet- raporlari)
İmdat Türkay, Vergiye Uyumlu Mükelleflere Sağlanan %5 Vergi İndirimi Uygulama Kitapçığı, Eylül 2025-Ankara (https://tr.nazali.com/vergiye-uyumlu-mukelleflere-saglanan-5-vergi-indirimi-uygulama-kitapcigi/)
İmdat Türkay, Vergiye Uyumlu Mükelleflere Sağlanan %5 Vergi İndiriminin Esasları, 9.3.2025 (https://nazaligundem.com/tr/yayinlar/vergiye-uyumlu-mukelleflere-saglanan-5-vergi-indiriminin- esaslari?onlyTm=Ctm=)
Rehber ve Broşürler, Vergiye Uyumlu Mükelleflere %5 Vergi İndirimi Broşürü, Şubat / 2025, Yayın No: 544
https://www.gib.gov.tr/yardim-kaynaklar/infografikler
Bu sayfada yer alan bilgiler sadece bilgilendirme amaçlıdır. VergiMevzuat.com profesyonel bir tavsiye veya hizmet verme amacı taşımamaktadır. Karar vermeden ve işlem yapmadan önce bir profesyonele danışınız. VergiMevzuat.com sitesinde yer alan bilgilerin üçüncü kişiler tarafından kullanılması sonucu oluşacak zarar, ziyan ve durumdan sorumluluğumuz bulunmamaktadır. Sorumluluk Beyanı için tıklayın.