*Bu makale Vergi Bülteni’nin 13. Sayısında yayınlanmıştır.
Bilindiği üzere 449 Seri No’lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği mükelleflerin başvurusu üzerine, vergi inceleme raporları, vergi dairesi tespitleri veya sair tespitler dikkate alınarak idare tarafından geçmişe yönelik mükellefiyet tesislerinde mükellefler adına özel usulsüzlük cezası kesilip kesilmeyeceği hususularını düzenlemektedir.
Tebliğde kesilen özel usulsüzlük cezalarına karşı açılan davalarda, yargı mercilerince, geriye yönelik mükellefiyet kaydı tesis edildikten sonra mükellefiyete bağlı sorumlulukların ancak ileriye yönelik olarak yerine getirilmesinin beklenebileceği, işe başlama tarihi ile mükellefiyetin tesis edildiği tarih arasındaki dönemlerde elektronik ortamda beyanname verilmesinin hukuken ve fiilen mümkün olmadığı, elektronik ortamda beyanname vermesi gerektiğinden haberdar olmayan davacı adına beyanname vermediğinden hareketle ceza kesilemeyeceği gibi gerekçelerle bu cezaların kaldırılması yönünde verilen kararların verildiğine değinilmiştir.
Tebliğin devamında ise geçmişe yönelik mükellefiyet tesislerinde elektronik ortamda beyanname ve bildirimlerin verilmemesi nedeniyle, söz konusu beyanname ve bildirim verilmeyen dönemlere ilişkin olarak Vergi Usul Kanununun mükerrer 355. maddesi uyarınca özel usulsüzlük cezası veya 352. maddesi uyarınca usulsüzlük cezası kesilmeyeceği belirtilmiştir.
Ancak beyanname verilmemesi nedeniyle söz konusu mükellefler hakkında geçmişe yönelik olarak verginin tarh edilmesine, süresinde tahakkuk etmeyen vergiler için vergi ziyaı cezası kesilmesine ve işe başlamanın süresinde bildirilmemesi nedeniyle Kanunun 352/I-7 maddesi hükmü uyarınca usulsüzlük cezası kesilmesine yönelik işlemlerin yapılmasına devam edileceği hususuna değinilmiştir.
Bununla birlikte mükellefe beyanname ve bildirimlerini elektronik ortamda vermelerini sağlayacak işlemleri yerine getirmeleri için kendilerine 15 günlük süre verildiğinin bir yazı ile tebliğ edileceği belirtilmiştir.
Görüldüğü üzere bu süre mükellefin bildirim ve beyannamelerini elektronik ortamdan vermelerini sağlayacak işlemlerin tamamlanması için verilen bir süredir.
İlgili tebliğin devamı ise şu şekildedir;
“Mükellefe tebliğ edilen bu yazıda;
a) Beyanname ve bildirim verme süresinin son günü bu yazının tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içindeki tarihlere denk gelen beyanname ve bildirimlerin, sürelerinde ve duruma göre elden, posta vasıtasıyla veya elektronik ortamda verilmesi gerektiği,
b) Beyanname ve bildirim verme süresinin son günü, bu yazının tebliğ tarihinden itibaren 15 gün geçtikten sonraki tarihlere denk gelen beyanname ve bildirimlerin ise sürelerinde, mutlaka elektronik ortamda verilmesi gerektiği,
c) Söz konusu yükümlülüklerin yerine getirilmemesi durumunda haklarında 213 sayılı Vergi Usul Kanununun ceza hükümlerinin tatbik edileceği
hususlarına da yer verilecektir.” denilmektedir.
Burada mükellefe tebliğ edilecek yazıda verilen 15 günlük süre mükellefin bildirim ve beyannamelerini elektronik ortamdan verebilmesi için bir hazırlık süresidir. Bu nedenle ilgili tebliğde belirtildiği üzere yazının tebliğ tarihinden sonra başlayan 15 günlük süre içerisinde verilmesi gereken bir beyanname bulunması durumunda mükellefin elektronik ortamdan beyanname vermek için hazırlık süreci devam ettiğinden bu 15 günlük sürede verilmesi gereken beyannamelerin sürelerinde ve duruma göre elden, posta vasıtasıyla veya elektronik ortamda verilebileceği belirtilmiştir.
Tebliğde belirtilen 15 günlük süre dolduktan sonra ise verilmesi gereken beyannamelerin mutlaka elektronik ortamdan verileceği hüküm altına alınmıştır.
Buna göre; geçmişe yönelik mükellefiyet tesislerinde geçmiş dönem beyannameleri için ilgili tebliğe göre beyanname verilmemesi nedeniyle Vergi Usul Kanununun mükerrer 355. maddesi uyarınca özel usulsüzlük cezası veya 352. maddesi uyarınca usulsüzlük cezası kesilmeyecektir.
Ancak vergi dairesince yazılacak yazının tebliğ tarihinden sonra bildirim ve beyanname verme süresinin son günü 15 gün içerisine denk gelmesi durumunda bildirim ve beyannameler elden verilecek bildirim ve beyanname sayılarak Vergi Usul Kanununun 352. maddesine göre usulsüzlük cezaları kesilecektir. Ayrıca, beyannamenin süresinde verilmemesi nedeniyle vergi ziyaı cezasını gerektiren durumlarda Vergi Usul Kanununun 336. maddesine göre vergi ziyaı cezası ile usulsüzlük cezası karşılaştırılacak ve ağır olan ceza uygulanacaktır.
Bildirim ve beyanname verme süresinin son günü 15 günden sonraki bir tarihe denk gelmesi durumunda ise beyanname verilmemesi halinde VUK mükerrer 355. madde uyarınca özel usulsüzlük cezası, ayrıca, beyannamenin süresinde verilmemesi nedeniyle vergi ziyaı cezasını gerektiren durumlarda vergi ziyaı cezası kesilecektir.
Örnek: Mükellefin 01/01/2023 tarihlerinde kayıtdışı faaliyetinin olduğu 10/05/2025 tarihinde tespit edilmiştir. 449 sıra no’lu VUK Genel Tebliğine ilişkin yazı mükellefe 15/05/2025 tarihinde tebliğ edilmiştir.
| Tebliğ tarihi | 15/05/2025 | Tebliğ terihinden sora 15. gün | 30/05/2025 |
| 15 gün içerisinde son günü gelen beyannameler | |||
| Dönem | Son Tarih | Tebliğ kapsamında 15. gün içerisinde mi? | |
| KDV | 04/2025 | 28/05/2025 | Evet |
| Muhtasar ve PrimHizmet Beyannamesi(Aylık) | 04/2025 | 26/05/2025 | Evet |
| Geçici Vergi | 01/2025-03/2025 | 17/05/2026 | Evet |
İlgili tebliğe istinaden geçmişe yönelik mükellefiyet tesisinde geçmiş dönem beyannameler için mükerrer 355. madde uyarınca özel usulsüzlük cezası veya 352. madde uyarınca usulsüzlük cezası kesilmeyecektir.
Bununla birlikte yine ilgili tebliğe istinaden yukarıda belirtilen beyannameler ve devamında verilmesi gereken beyannamelerin verilmemesi durumunda ceza uygulanacaktır.
Ancak yine yukarıda belirtilen ve tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içerisinde verilme tarihi son bulan beyannameler elden, posta yoluyla veya elektronik ortamdan verilebilecek, verilmemesi durumunda ise ilgili beyannameler elden verilecek beyanname sayılarak Kanunun 352. maddeye göre usulsüzlük cezaları kesilecektir. Ayrıca, beyannamenin süresinde verilmemesi nedeniyle vergi ziyaı cezasını gerektiren durumlarda 336.maddeye göre vergi ziyaı cezası ile usulsüzlük cezası karşılaştırılacak ve ağır olan ceza uygulanacaktır.
Tebliğ tarihinden itibaren beyanname verilme süresinin son günü 15. günden sonraya denk gelen beyannameler ise elektronik ortamdan verilecek ve beyanname verilmemesi durumunda ise VUK mükerrer 355. madde uyarınca özel usulsüzlük cezası kesilecektir.
Rahman Demirel
Gelir Uzmanı
Bu sayfada yer alan bilgiler sadece bilgilendirme amaçlıdır. VergiMevzuat.com profesyonel bir tavsiye veya hizmet verme amacı taşımamaktadır. Karar vermeden ve işlem yapmadan önce bir profesyonele danışınız. VergiMevzuat.com sitesinde yer alan bilgilerin üçüncü kişiler tarafından kullanılması sonucu oluşacak zarar, ziyan ve durumdan sorumluluğumuz bulunmamaktadır. Sorumluluk Beyanı için tıklayın.
